KDV hesaplama

Katma Değer Vergisi (KDV), mal ve hizmet tüketimi üzerinden alınan dolaylı bir vergidir. Türkiye'de üç oran uygulanır. KDV dahil fiyattan hariç bulmak için: Net = Brüt ÷ (1 + oran). Fiyata KDV eklemek için: Brüt = Net × (1 + oran).

Ekonomik yük tüketiciye ait olmakla birlikte, beyan ve ödeme yükümlülüğü satıcıya aittir. Satıcı tahsil ettiği KDV'yi aylık veya üç aylık dönemlerle vergi dairesine beyan eder.

Konut KDV oranı net alan ve m² birim değerine göre üç kademeye ayrılır. Net alanı 150 m² altı ve m² birim değeri GİB'in belirlediği eşiğin altında olan konutlarda %1 KDV uygulanır (sosyal konut). 150 m² altı ancak değeri yüksek konutlarda oran %10'a çıkar. 150 m² üzeri tüm konutlar ise %20 KDV'ye tabidir. Örneğin 3.000.000 TL KDV dahil fiyatlı %20 oranlı konutun KDV tutarı 500.000 TL'dir. Birim m² eşikleri yıllık güncellenir; güncel değer için GİB'in resmi tarifesini kontrol edin.

3065 Sayılı KDV Kanunu'na göre bazı işlemler KDV kapsamı dışındadır. Konut kiralama (bireysel kiracıya) KDV'den muaftır; işyeri kiralama ise %20'ye tabidir. Eğitim hizmetleri (okul, üniversite), sağlık hizmetleri (hastane, klinik), finansal hizmetler (kredi, sigorta, menkul kıymet işlemleri) ve belediye toplu taşıması da KDV'den muaftır. Altın külçe teslimi ve posta hizmetleri de muafiyet kapsamındadır. Muafiyet, KDV hesaplanmadığı ve faturada KDV gösterilmediği anlamına gelir.

Bireyler arasındaki ikinci el satışlar KDV'ye tabi değildir; satıcı KDV mükellefi olmadığından vergi yükümlülüğü doğmaz. Ancak KDV mükellefi galeri veya bayiler, ikinci el araç veya eşya sattıklarında "özel matrah" yöntemini uygular: KDV yalnızca kâr marjı üzerinden hesaplanır. Örneğin 5.000 TL'ye alınan bir ürün 7.000 TL'ye satıldığında KDV matrahı 2.000 TL fark olup %20 KDV = 333 TL'dir. Bu yöntem tüm satış fiyatı üzerinden KDV almayı önler.

Yurt dışından kişisel kullanım amacıyla sipariş edilen ürünlerde gümrük muafiyet sınırının üzerindeki tutarlar için gümrük vergisi + %20 KDV hesaplanır. Ürünün CIF değeri (mal değeri + kargo + sigorta) gümrük matrahını oluşturur; KDV bu matrah üzerinden uygulanır. Gümrük vergisi ürün kategorisine göre değişir. Kargo şirketi genellikle bu masrafları kapıda veya online tahsil eder. Güncel muafiyet tutarları ve tarife kodları için Gümrük ve Ticaret Bakanlığı'nın resmi tarifesini inceleyin.

Türkiye'de ticari, sınai veya mesleki faaliyet yürüten herkes KDV mükellefi sayılır; belirli bir ciro eşiği yoktur. Bağımsız çalışanlar (freelancer), serbest meslek erbabı (avukat, muhasebeci, mimar) ve şirketler mükelleftir. GVK'nın 9. maddesi kapsamındaki küçük esnaf ve Basit Usul mükellefler KDV'den muaf tutulabilir. Vergi dairesine işe başlama bildirimi yapılması yeterlidir; KDV mükellefiyeti bu bildirimle başlar. Tevkifat kapsamındaki hizmetlerde ise alıcı KDV'yi doğrudan vergi dairesine yatırır.

KDV mükellefleri çoğunlukla aylık beyanname verir: her takvim ayına ait KDV, takip eden ayın 28'inci günü akşamına kadar beyan edilir ve aynı gün ödenir. Basit Usul ve bazı küçük mükellefler üç aylık (çeyrek) beyanname verebilir. Beyanname GİB'in e-Beyanname sistemi üzerinden elektronik ortamda iletilir; e-imza veya mali müşavir aracılığıyla gönderilir. Geç beyan veya ödeme halinde aylık %4,5 gecikme zammı işler.

İşletmeler satın aldıkları mal ve hizmetler için ödedikleri KDV'yi (indirilecek KDV) müşterilerden tahsil ettikleri KDV'den (hesaplanan KDV) düşer. Hesaplanan > İndirilecek ise fark vergi dairesine ödenir. İndirilecek > Hesaplanan ise KDV iadesi doğar; bu tutar sonraki dönem mahsup edilir veya nakden iade talep edilir. Özel nitelikli iade türleri (ihracat, indirimli oran) için GİB'in iade rehberi ve teminat koşulları incelenmelidir.

3065 Sayılı KDV Kanunu uyarınca faturada matrah (KDV hariç tutar), KDV oranı, KDV tutarı ve toplam tutar (KDV dahil) ayrı ayrı yazılmalıdır. Örneğin 1.000 TL matrah + %20 KDV: faturada 1.000 TL / %20 / 200 TL / 1.200 TL olarak gösterilir. Birden fazla KDV oranlı ürünler aynı faturada olabilir; her oran için matrah ve KDV ayrı satırda belirtilir. Belirli ciro eşiklerini aşan işletmeler e-fatura veya e-arşiv fatura düzenlemek zorundadır.

Konut kiralama KDV'den muaftır (3065 Sayılı KDV Kanunu Madde 17/4-d); bireysel kiracıya yapılan konut kiralamalarında KDV hesaplanmaz. İşyeri, ofis veya ticari gayrimenkul kiralamalarında ise %20 KDV uygulanır. Ev sahibi KDV mükellefi ise kiracıya KDV'li fatura düzenlemeli ve tahsil ettiği KDV'yi beyan etmelidir. Kiracı KDV mükellefi ise ödediği KDV'yi indirim konusu yapabilir. Konut ile işyeri kullanımını karıştıran karma kullanımda vergi dairesine danışmak gerekir.

Evet, serbest meslek erbabı (avukat, mimar, muhasebeci, danışman, tasarımcı vb.) ile bağımsız çalışanlar KDV mükellefidir. Verilen hizmet faturası %20 KDV içermeli; müşteriden KDV ayrıca tahsil edilerek aylık beyanname ile vergi dairesine yatırılmalıdır. Tevkifat kapsamındaki bazı hizmetlerde kurumsal alıcı KDV'nin bir kısmını doğrudan vergi dairesine öder. GVK 18. maddesi kapsamında telif ve eser bedeli ödemelerinde ise tevkifat uygulanır.

Yurt içine online satışlarda normal KDV kuralları geçerlidir: ürün veya hizmetin KDV oranı fiziksel satışla aynıdır. Yurt dışına ihracat niteliğindeki online satışlar ise %0 KDV (ihracat istisnası) kapsamındadır; ancak ödemenin dövizle alınması ve ihracat belgelerinin düzenlenmesi gerekir. Marketplace komisyonları %20 KDV'ye tabidir. Dijital ürün ve yazılım ihracatında alıcının yurt dışında yerleşik olması zorunludur. HesapBuddy satış fiyatlarınızdaki KDV tutarını hızlıca hesaplar.

Evet. Temmuz 2023'te Cumhurbaşkanlığı Kararnamesiyle KDV oranları değiştirildi: genel oran %18'den %20'ye, indirimli oran %8'den %10'a yükseltildi. Temel gıda ürünleri için uygulanan %1 oranı değişmedi. 2026 itibarıyla Türkiye'deki üç KDV oranı: %1 (temel gıda, belirli tarım ürünleri), %10 (konaklama, restoran, şehirlerarası taşıma), %20 (standart/genel) şeklindedir.

Özel matrah, KDV mükelleflerinin ikinci el mal alım satımında yalnızca kâr marjı üzerinden KDV ödemesine olanak tanır. Normal uygulamada tüm satış bedeli üzerinden KDV hesaplanırken, özel matrahlı işlemde sadece (satış fiyatı − alış fiyatı) fark matrahtır. Galeriler, ikinci el elektronik ve antika satıcıları bu yöntemi kullanabilir. Örneğin 5.000 TL alınıp 7.000 TL satılan üründe ödenecek KDV: 2.000 TL × %20 / 1,20 = 333 TL'dir.

Evet, fatura düzenlenirken uygulanan indirim veya iskontolar KDV matrahını düşürür; KDV indirimli tutar üzerinden hesaplanır. Örneğin 1.000 TL'lik ürüne %10 indirim uygulandığında KDV matrahı 900 TL'dir ve %20 KDV = 180 TL'dir. Vade farkı (taksitli satışta ek ücret) ise KDV matrahına dahil edilir; ayrıca hesaplanmaz. Fatura kesildikten sonra yapılan indirimlerde ise iade faturası (credit note) düzenlenerek KDV düzeltmesi yapılır.

Evet, yurt dışına verilen hizmetler KDV'den istisnadır (3065 Sayılı KDV Kanunu Madde 11/1-a). İstisna için üç koşul gereklidir: hizmetin yurt dışındaki bir alıcıya verilmesi, hizmetten yurt dışında faydalanılması ve ödemenin döviz olarak Türkiye'ye gelmesi. BT hizmetleri, danışmanlık, tasarım ve mühendislik gibi alanlarda çalışan bireyler ve şirketler bu istisnadan yararlanabilir; ihracat istisnasıyla ödedikleri girdi KDV'sini ayrıca iade olarak alabilirler.